Konser bittikten sonra bazen seyirciler benim veya sahne arkadaşlarımın yanına gelip "çok güzel bir konserdi, tadı damağımızda kaldı. Keşke biraz daha uzun olsaydı" derler. Her seferinde de içimden aynı şeyi düşünürüm: "Keşke hazırlık sürecini ve konserin arkasındaki emeği de görebilselerdi."

Hep bu düşüncelerimi anlatmak istemişimdir ama uzun bir konu olduğu için o anlarda bunu anlatmaya fırsat bulamam, bu yüzden web sitemde bu yazımı bu konuya ayırdım. 

Gerçekte bizim için bir tango konseri sahne aldığımız gün başlamaz. Hatta çoğu zaman konser tarihinden bazen günler bazen de aylar öncesinden başlar. Sahnedeki size kısa görünen performansın arkasında uzun bir hazırlık ve planlama ve çalışma süreci vardır.

Bir konser planlandığında ilk şu soruyu sorarız:

"Bu konseri kimin için veriyoruz?"

Verilecek her farklı konserin türü, seçilen repertuarı ve hatta yorumlama stili bile farklılıklar gösterir. 

Eğer bir dans gecesinde yani "milonga" gecesinde çalacaksak repertuar seçimini öncelikle dansçıları düşünerek yaparız. Bu konserlerde "para bailar" denilen, yani dans etmeye uygun ve biraz daha ritmik ve sabit tempolu parçaları seçmeye çalışırız. Müziğin temposunun, ritminin ve enerjisinin dansçıya belirgin bir şekilde aktarılması, enerjinin gecenin karakterine uygun olarak ilerlemesi ve en önemlisi müziğin pistteki dansçılarla uyum içerisinde olması gerekir.

Eğer konserde profesyonel dansçılarla birlikte sahne alıyorsak repertuar tamamen farklılık gösterir. Stage tango yani sahne tangosu repertuarı üzerinde yoğunlaşarak ani vurgu ve ritmik değişimler, duygusal melodiler ve dinamik tempo değişimleri dansın da enerjisini etkiler. Sahnede hem dansçılar hem de müzisyenler eşit derecede izlenir. Müziğin görevi artık sadece dans izletmek değil, sahnede farklı hikayeleri anlatmaktır.

Bir diğer konser formatı da sadece dinleyiciler için seçilen tango repertuarından oluşur. İşte o zaman odakta müzisyenler vardır ve yorumlarını daha güçlü ifaede etme fırsatı bulurlar. Müzikalite daha ön plandadır ve orkestra tüm farklı renkleri hem beraber hem de ayrı ayrı gösterme ve ifade etme fırsatı bulur. 

Repertuar belirlendikten sonra ikinci aşama başlar:

Düzenleme (Aranjman)

Her konserin müzisyen kadrosu farklı olabilir. Bazen Quartet (bandoneon, keman, piyano, kontrbas) ile sahneye çıkılır, bazen solist de eklendiğinde tango beşlisi olarak sahne alınır. Bazen duet, trio ya da tamamen farklı enstrümanların eklenmesiyle daha kalabalık olarak sahneye çıkılabilir. Kadronun her değişimi eserlerdeki partisyonların rollerini değiştirir. Yani her farklı konserde sürekli farklı bir düzenleme yapılması gerekir. Anlatması kolay gibi görünen bu süreç işin en önemli kısımlarından biridir. Düzenleme ne kadar iyi yapılırsa müzik o kadar güzelleşir. Bir orkestra düzenlemesinin nasıl yapıldığına dair bir yazı eklemeyi ayrıca planlıyorum daha sonra. 

Düzenlemeler bittikten sonra partisyonlar konserde rol alacak müzisyenlerle paylaşılır. Buradan sonra müzisyenler yalnız başına çalışmaya başlar. Konserde bir defa çalınan bir pasaj ya da cümle bazen onlarca kez tekrar edilerek çalışılır. Bir süre sonra kağıt üzerinde görünen notalar (ya da müzisyenin notları diyelim) yavaş yavaş müziğe dönüşmeye başlar. Bireysel çalışma işin yarısıdır. Bir tango orkestrasında asıl mesele birlikte müzik yapabilmektir. 

Bir süre sonra için randevulaşılıp çalışma yeri ayarlandıktan sonra toplu provalar başlar. 

Genelde ilk provalarda herkes kendi notalarına odaklanır ve deyim yerindeyse şarkının bir kabasını alırız. Bir kaç defa çaldıkça müziği beraber duymaya başlarız. Düzeltmeler yapılır, notlar alınır ve sonraki provada herkes daha donanımlı olarak çalışmaya gelir. 

Bir noktadan sonra müzik artık prova odasından çıkıp yaşamaya başlar. Herkes birbirinin nefesini, hareketini ve ifadelerini hissetmeye başlar. Dışarıdan bakıldığında önemsiz gibi görünen bu ayrıntılar aslında konser sırasında duyulan bütünlüğü oluşturur.

Ve konser günü gelir. Konser günlerinin kendine has bir heyecanı vardır.

Sabah uyandıktan sonra konsere odaklanma fırsatı bulunca enstrümanlar kontrol edilir. Yanımızda taşıyacaksak yedek kablolar, notalar, mikrofonlar kontrol edilir. Giysilerimizi hazırlarız ve prova yaparız. Konsere 3-4 saat kala konser salonunun yolunu tutarız. 

Konser salonuna varıldığında yeni bir süreç başlar. İlk olarak sound check yani ses kontrolü. Boş bir salonda yapılan bu çalışma bazen konser kadar yorucu olabilir. Her enstrümanın ses dengesi ayarlanır. Mikrofonlar test edilir. Sahne içinin ve salonun akustiği dengelenir. Müzisyenler sahnede birbirlerini ne kadar duyabildiklerini kontrol etmek için monitörlerinde ses dengelerini ayarlarlar.

Sound check bitince artık konser için son hazırlıklar ve bekleme modu başlar. 

Sahne arkasının en eğlenceli olduğu zaman bu anlardır, sahne arkasında ilginç bir enerji oluşur. Kimi son kez notalara göz atar, kimi sessizce bekler, kimi (genelde ben) şakalaşmayı sever, kimi enstrümanı ile zor partisyonları tekrar gözden geçirir. 

Konsere 15 dakika kala sahne arkasında hazır oluruz ve konser görevlisinden sahneye çıkmak için haber bekleriz. Salondan gelen uğultuları duyarız, sessiz olmaya çalışırız, gülümseyip birbirimizi motive etmeye çalışırız. Eğer Tango Artı Orkestrası ile sahneye çıkıyorsak bir gelenek haline gelen "hıımmmmlarız" 😀

Salon görevlisi onay verdikten sonra bazen anonsla bazen de anons olmadan sahneye çıkmaya başlarız. Alkışlar başlar, genelde çoğu salonda seyirciyi göremeyiz ışıklar yüzünden. Bazen sadece en öndeki bir iki sıra koltuk hayal meyal görünür olur, arkaya doğru siyah bir sis perdesi varmış gibi sadece karanlığı görürüz. Bana bu görüntü bir deniz kenarında gece iskelede çalıyor hissiyatı verir.

İlk notayla birlikte bütün hazırlık süreci geride kalır. Bizim için zaman hızlı akmaya başlar. Provalarda saatler süren bölümler birkaç dakika içinde geçip gider. Genelde konserlere enerjik parçalar ile başlamayı ve akılda kalacak daha farklı enerjik parçalarla bitirmeyi tercih ederiz. Konser biter, alkışlar başlar, selamlar verilir. Bazen tekrar bir şeyler çalmamız istenir. Ve sonunda güzel bir en son selam ile sahneyi terk ederiz. 

Konser bittikten sonra bazen seyirciler benim veya sahne arkadaşlarımın yanına gelip "çok güzel bir konserdi, tadı damağımızda kaldı. Keşke biraz daha uzun olsaydı" derler. Her seferinde de içimden aynı şeyi düşünürüm: "Keşke hazırlık sürecini ve konserin arkasındaki emeği de görebilselerdi!" 🥰