Astor Piazzolla'nın en dokunaklı eserlerinden biri olan Chiquilín de Bachín, melodik sadeliğinin altında son derece güçlü bir duygusal derinlik barındırır. Piazzolla'nın Horacio Ferrer ile birlikte yarattığı bu eser, Buenos Aires sokaklarında yaşayan küçük bir çocuğun hikâyesinden ilham alır ve yıllar içinde hem tango müzisyenlerinin hem de dinleyicilerin özel bir yere koyduğu repertuvarlardan biri haline gelmiştir.

Bu videoda Chiquilín de Bachín'i alışılmışın dışında bir yaklaşımla seslendirdim. Aynı anda hem bandoneon hem de piyano çalarak gerçekleştirdiğim bu performansı "Self Duet" olarak adlandırıyorum.

Normal şartlarda bir düet performansında iki müzisyen bulunur. Bir müzisyen melodiyi taşırken diğeri eşliği üstlenebilir ya da iki enstrüman sürekli olarak birbirleriyle müzikal bir diyalog kurabilir. Self Duet yaklaşımında ise bu iki rolü tek bir müzisyenin aynı anda üstlenmesi gerekir.

Bu durum özellikle bandoneon ve piyano kombinasyonunda oldukça sıra dışı bir teknik zorluk ortaya çıkarır.

Piyano, müzik dünyasının en düzenli klavye sistemlerinden birine sahiptir. Notalar soldan sağa doğrusal bir düzen içinde yer alır ve görsel olarak son derece öngörülebilir bir yapı sunar. Bandoneon ise tamamen farklı bir mantıkla çalışır. Sağ el ve sol el taraflarında birbirinden bağımsız düğme sistemleri bulunur. Ayrıca körüğün açılış ve kapanış yönlerinde aynı düğme farklı sesler üretebildiği için müzisyen aslında tek bir klavyeyle değil, dört farklı klavye düzeniyle çalışır.

Bu nedenle aynı anda hem bandoneon hem de piyano çalmak yalnızca iki enstrümana hâkim olmayı değil, iki farklı düşünme sistemini de eş zamanlı olarak yönetmeyi gerektirir. Bir tarafta doğrusal ve görsel olarak düzenli bir piyano klavyesi, diğer tarafta yön değişimine bağlı olarak farklı davranan karmaşık bir bandoneon sistemi vardır.

Ancak teknik zorluk işin yalnızca bir kısmıdır.

Asıl mesele, müziğin doğal akışını koruyabilmektir. Bir performans yalnızca doğru notaları çalmakla oluşmaz. Nefes alan bir müzikal cümle yapısı, dinamik değişimler, rubato kullanımı, ses dengesi, artikülasyon ve ifade gücü de en az teknik doğruluk kadar önemlidir. İki enstrümanı aynı anda çalarken tüm dikkat teknik koordinasyona yönelirse müzik mekanikleşebilir ve anlatım gücünü kaybedebilir.

Bu nedenle Self Duet yaklaşımında temel amaç yalnızca iki enstrümanı aynı anda çalabilmek değil, bunları tek bir müzikal düşüncenin parçaları haline getirebilmektir. Bandoneon ve piyanonun ayrı ayrı duyulması yerine, dinleyicinin tek bir müzikal anlatı deneyimlemesi hedeflenir.

Chiquilín de Bachín'in lirik yapısı ve içe dönük karakteri bu yaklaşım için özellikle uygun bir zemin sunuyor. Bandoneonun insan sesine yaklaşan sıcak tınısı ile piyanonun armonik zenginliği birleştiğinde, Piazzolla'nın müziğinde çok sevdiğim o kırılgan ve şiirsel atmosfer ortaya çıkıyor.

Astor Piazzolla – Chiquilín de Bachín

Bandoneon & Piano Self Duet

Burak Şendağ